Data heeft de economische waarde die olie in het verleden had

Dr Willem Peter de Ridder, futurologist

De economische waarde van data wordt minstens zo groot als die van olie in de voorbije decennia, vindt de Nederlandse futuroloog Willem Peter de Ridder. De toepassing van Artificial Intelligence gaat een grote vlucht nemen. Risk Managers krijgen een belangrijke rol om de nieuwe strategieën in juiste banen te leiden.

Willem Peter de Ridder was een van de keynote speakers tijdens het jaarlijkse NARIM Congres. Als futuroloog gaf De Ridder zijn visie op de ontwikkelingen richting 2035.

Op weg naar The Internet of Minds

De rol van de Risk Manager wordt anders, maar blijft belangrijk, stelt De Ridder. ‘We gaan van The Internet of Things naar een Internet of Bodies en uiteindelijk naar een Internet of Minds. Alles heeft tegenwoordig een IP-adres, het Internet of Things. Dat breidt zich uit naar het Internet of Bodies. Draag je een Smartwatch dan merk je het al. Sensoren meten allerlei dingen. Zo wordt van alles in kaart gebracht en weten we hoe het met ons gaat.’

De derde stap is het Internet of Minds. ‘We koppelen ons brein aan het internet. Dat klinkt eng, en dat is het soms ook. De ontwikkelingen op het gebied van brain computer interfacing gaan heel snel. We kunnen daarin informatie uit het brein lezen en naar het brein schrijven. De grote ethische vraag is of we dat allemaal willen. Zijn onze gedachten dan nog wel van ons?’

Artificial Intelligence: number one

De ontwikkelingen op het gebied van Artificial Intelligence staan volgens De Ridder op nummer één wat betreft impact. AI is nu vooral sophisticated data-analyse. Een van de effecten gaan we zien op de arbeidsmarkt en in de manier waarop we werken. De Ridder voorspelt de totale robotisering van routinematige werkzaamheden. ‘Van routinematige activiteiten hebben we veel data en met die data kunnen we algoritmes trainen: machine learning. Met behulp van algoritmes worden routinematige werkzaamheden van mensen overgenomen.’

Misverstand

Een groot misverstand moet uit de weg worden geruimd, stelt De Ridder. ‘Wij denken dat dingen waarvoor wij jaren werkervaring nodig hebben, te moeilijk zijn voor algoritmes. Dat is niet het criterium. Het criterium is of activiteiten routinematig zijn. Die routine kun je automatiseren. De ontwikkelingen gaan erg snel. De data uit tal van bronnen is beschikbaar in de cloud en we hebben de rekenkracht. Alles wat we doen via internet, is grondstof voor Artificial Intelligence. Data heeft de economische waarde die olie in het verleden had.’

Het verschil tussen traditionele automatisering en de toepassing van machine learning

De Ridder: ‘In traditionele automatiseringsprojecten moet de input (data) op dezelfde manier worden verwerkt tot output. Hoe anders is dat als je machine learning gaat toepassen. Je gebruikt de data om tot een antwoord te komen. Het controlemechanisme daaromheen is compleet anders. De uitkomst kan vandaag anders zijn dan over een maand omdat het systeem voortdurend bijleert van nieuwe data. Vanuit Risk Management moet je daarmee leren dealen.’

Garbage in = garbage out

Daarnaast is de kwaliteit van data essentieel. ‘Als er vooroordelen in data zitten, zal het algoritme deze vooroordelen voortzetten. Het systeem heeft namelijk geen moreel besef. De kwaliteit van data is essentieel. Data governance moet absoluut overal op de agenda.’

Van black box naar grey box

AI-systemen worden nog vaak als een black box gezien. ‘Altijd moet kunnen worden uitgelegd hoe een beslissing tot stand is gekomen. Dat gaat niet met een black box. Dilemma hierbij is dat de systemen die de beste uitkomsten geven, vaak het hoogste gehalte black box hebben. Dat is op te vangen in het proces. We moeten naar een grey box waarin nog ruimte is voor menselijke interventie. Dat kan zijn vooraf of via een controlemechanisme achteraf. Er moet er een beroepsmogelijkheid zijn en een beslissing moet omkeerbaar zijn.’

Optimistisch, maar niet naïef

‘Ik ben optimistisch met wat we met AI kunnen, maar niet naïef. Er zijn nog vele andere bezwaren. Denk aan privacy, fake nieuws, manipulatie. Die onderwerpen moeten worden besproken voordat je grootschalig met algoritmes aan de gang gaat in je organisatie.

Dat neemt niet weg dat de ontwikkelingen niet zijn te stoppen. AI is een logische stap op de huidige digitalisering, maar vraagt wel om nieuwe strategievorming. De andere kant daarvan is Risk Management. Zorg dat je als Risk Manager betrokken raakt bij de ontwikkelingen. Doe mee aan de discussie en help mee de strategie in de juiste banen te leiden.’